Эрээчигчдээ өмөөрч бичсэн эрээчилт

        Он-лайн ертөнц гэгч зүйл Монголд утгаараа хөгжих болж. Энгийн жижиг мэдээллийн самбараас эхлээд хувь хүний мэдээ мэдээлэл, албан байгууллагын нууц зэргийг хадгалдаг архив маягтай болж ирснээ бүр хувийн амьдрал руу шургалан орж хувь хүний үзэл бодлоо илэрхийлэх индэр болтлоо хөгжчихөөд байгаа билээ. Энэхүү индэр дээр гараад удаагүй байгаа боловчиг мөр зэрэгцэн эрээчдэг хүмүүсээ өмөөрч ямар нэг юм хэлэхгүй бол горигүй мэт санагдлаа. 

       
          Эрээчилтийн ертөнц надад маш олон шинэ содон мэдрэмжийг төрүүлсэн. Зарим хүн шал дэмий элий балай юм бичлээ, цаг заваа дэмий юманд үрлээ оронд нь гадаад хэл судал энээ тэрээ гэж их л заадаг. Харин би өөрийгөө энэ бяцхан эрээчилтийн ертөнцөд байгаагаа цаг заваа дэмий үрж байна гэж огтхон ч бодож байгаагүй. Яагаад гэвэл ямар нэг юм эрээчинэ гэдэг бол заавал бодож тунгааж яаж эвлэгхэн ойлгуулах уу? Хэрхэн өөрийн санаагаа бусдад ойлгуулах уу? гэж тэрүүхэн тэндээ тархиа хөөрхөн шиг гашилгана.

           Тэгээд ч эрээчигчдийн бяцхан бүлгэмд элссэнээр би урьдахаасаа илүү их ном уншиж мэдээ мэдээллийг цаг алдалгүй хүртэж, үнэлж дүгнэж байхыг хүсэх болсон. Нэг ёсондоо миний тархинд соёлын, танин мэдэхүйн, эрэл хайгуулын шинэ хайлтын систем сууж эхэлсэн. Тэр хайлтын системыг өргөжүүлж хөгжүүлэх тусам ямар нэгэн юмны талаарх өнгөц өөрийгөө хэт дөвийлгөсөн хүүхэд зангаа гээж мэдлэгэнцэр ойлгонцоруудаа улам батжуулж онол, практикийн түвшин болоод хувь хүнийхээ хувьд хөгжиж дэвшсэн. Харин би нэг л юмыг сайтар ойлгосон. Өнгөцхөн мэдлэг бол хогийн саванд буй хог бөгөөд хамгийн их хор хөнөөлтэй, хамгийн их хор хөнөөлч тарьж чаддаг гэдгийг. "Ямар нэгэн юмны талаар өнгөцхөн арьсан төдий мэдлэгтэй ойлголттой байна гэдэг ердөө ч мэдлэг биш" гэсэн санаалдаа. Жишээлбэл: эдийн засгийн талаар өнгөцхөн мэдлэгтэй байхдаа Макро Микро эдийн засгийг өчүүхэн хэмжээнд ойлгож байсан байна. Микро гэдэг бол гэр бүл. Макро бол улс орны хэмжээнд. Иймэрхүү ойлголт хараа муутай хүн бүдэг бадаг бүдчин түдчин харахтай л адилхан. Нүдний шилээ зүүгээд харвал үй түмэн бичиг үсэг байх жишээтэй. Эдийн засгийн ойлголтыг нүднийхээ шилийг зүүгээд харвал санхүүгийн тооцоо, ажиллах хүчний чадвар, боловсруулалт, хүмүүжил гэх мэт олон хүчин зүйл нийлж байж Микро эдийн засгийн түвшний анхдагч бие бүрэлдэхүүн болох гэр бүл хэмээгч бүлгийг бүрэлдүүлдэг энэ ч бас бус мэдлэг. Нэг ёсондоо өмнө нь зүгээр л гэр бүл гэж ойлгодог байсан бол гэр бүлийг задлаж, түүнийг бүрэлдүүлэх, микро эдийн засгийн хувьд бүрэлдүүлэгч хүчин нь юу вэ? гэдгийг таньж ойлгож мэдсэнтэй холбоотой гарсан бичкэн дүгнэлт. Удахгүй энэ өшөө ч дэлгэрэх байх.

Бас нэг зүйл гэвэл хүмүүсийн сэтгэгдэл байдаг. Тэнд магтаж сайшаасан нь ч бий муу үгээр дайрч доромжилсон ч бий. Угаасаа 50-н хувийн магтаал 50-н хувийн шүүмж байх ёстой. Энэ бол баланс. Хэрвээ 70-н хувийн магтаал 30-н хувийн шүүмж байвал амжилттай яваагийн тоон хариу. Эсрэгээрээ солигдвол миний эрээчилтийн өнгө аяс, чадвар бусдад гологдож байнаа л гэсэн үг. Тийм учраас өөртөө шинэчлэл хийхийг үүрэг даалгавраа болгодог. Гэхдээ та бүхний сэтгэгдэл надад маш их урам зориг, эрч хүч өгдөг төдийгүй цаашдаа эрээчих хүслийг минь бадрааж шатаадаг бензин лугаа тул тууштай миний эсрэг талд зогсож шүүмжлэгч минь байгаасай  гэж таниас хүсэх байна.

                                          

                                        Агуу дайчныг агуу дайсан л бий болгодог.

                 

 

             Залуу хүн бүрийг блог хөтлө гэж албадахгээгүй. Гэхдээ Монголоороо зөв тодорхой, хүнд ойлгоцтой бичиж, ярьж л сурах хэрэгтэй. Ядаж ажилд орох гээд ярилцлаганд ороход ммм ааа нөгөө юу гэхгүйгээр л ярьдаг болох хэрэгтэй. Би энэ чадварыг эзэмших гэж л блог хөтөлдөг. Бусдын хувьд өөр байж болох л байх. Гэхдээ миний хувьд миний блог бол эрдэм мэдлэгийг таньж мэдэхэд чиглүүлэгдсэн чинжаал хутга гэж ойлгож байгаа.

                                  Ирийг нь мохтол би хайх болно

                                  Ирийг нь мохтол би бичих болно

                                  Ирийг нь мохтол амьдрах болно. 

           Хүн болгон хүсэл мөрөөдөлтэй түүнийхээ төлөө тэмцдэг байгаасай хэмээн энэхүү жалганаасаа би таньд зориулж бичсээр ч байх болно. 

                                                                   Жалганы эрээчигч хүндэтгэсэн Эмоз.

Үргэлжлүүлэх>>

Бусдын төлөө хүн үү? Өөрийнхөө төлөө хүн үү?

       Эхлээд энэ асуултыг өөрөөсөө асууя гэж бодлоо. Би бол өөрийнхөө төлөө хүн. Яагаад гэхээр би өөрийгөө л бодох хэрэгтэй болохоос бусдын талаар боддог Есүс эсвэл Будда шиг байж чадахгүй л боловуу. 

     

         Есүс яагаад бусдыг бодсон бэ гэдэг дээр толгойгоо жоохон ажиллууллылдаа. (юун ч олон Л үсэг орчиховдоо) Тэртээ тэргүй дахиад амилахаас хойш өөрийгөө бодож яахын? Бурханы хүү учраас тэрэнд өвчин зовлон гэж мэдрэгдэх ч  юмуу үгүй ч юмуу маниус ямар тэрний яадгийг мэдэх биш. Юуны төлөө санаа зовохын тийм биз? Тэртээ тэргүй мөнх амьдралтайгаас хойш. Тийм юм чинь санаа амар хүмүүсийг өөртөө итгүүлэхэд бүх хүчээ дайчлах нь зөв шүү дээ. 

      

        Харин Будда бол арай өөр. Цаадах чинь тэртээ тэргүй баян хаан хүн шүү дээ. Тийм юм чинь юундаа ч бас санаа зовохын. Ямар хоолгүй гүйж байгаа над шиг хоолоо яаж болгох уу гэж бодох биш. Тэртээ тэргүй хүссэнээ идэж, эдэлж хэрэглэдэг хүн. Тийм юм чинь үлдсэн насаа хүмүүсийн сайн сайханы төлөө зарцуулахад харамсаад байх юу байнаа! Яагаад ингэж бодсон бэ? гэвэл бидний мөрөөддөг хааны амьдралаар амьдраад үзчихсэн хүнд гуйлгачингийн амьдрал харин ч сонирхолтой байна биздээ? Би лав маш их мөнгөтэй хаан байсан бол хоолгүй хонож үзхиймсан гэж 1 удаа ч гэсэн бодох л байсан байх. Эсвэл Эксель унаж үзэх юмсан ч гэдэг юм уу тэ?

        Ингээд бодохоор маш их баян мөнгөндөө хахсан хүмүүс л бусдын төлөө хүн байдаг байх нь. Ядуу хүн яагаад нүгэлгүй байдаг вэ гэдгийг та бодож үзсэн үү? Хэнд ч гай болохгүй хэнд ч нэмэр болохгүй амьдардаг учраас л тэр. Харин баян хүн яадаг билээ? Хүн амьтныг туслаж дэмжих мөн гай ч болдог. Гэхдээ тэд маш цөөхөн хэрнээ нийгмийг бүхэлд нь авч явдаг хүмүүс. Тэгэхээр тэд бараг бурхан болоод байгаа юмуу хаашаан. Жишээ нь: нөгөө л нэг Билл хэн билээ? За тиймээ чи мэдэж л байна шд. Яг наад хүн чинь. Хэдэн сая сая тэрбум тэрбум төгрөг ядуу буурай улсын хүн амьтанд өгч, хэр их олон хүнийг цалинжуулж, амьдралтай нь холбож байгаа бол? Хэрвээ Билл хэн чинь ядуу байсан бол яахуу? Хэндээ юугаа өгч туслахын тийм биш гэж үү? 

    Манай Монголчуудын нөгөө нэг айхтар Социалист сэтгэлгээнээсээ одоо болтол салж чадаагүй байгаа гээд хэлчихвэл хилсдэхгүй байгаа. Дээрх өгүүлбэрт анализ хийе лдээ. Хилсдэх  гэдэг бол аль социалист нийгмийн үед алга болсон үг хэллэг гэж бодож байна. Гэтэл би бас ингэж хэлсэндээ хилсдээд үхчихвий гэж айж байна шд. Тэгэхээр 20-н жил өнгөрсөн ч утгаараа бид Ардчилагдаагүй гэсэн үг мөн болж таарч байнаа даа тэ? Бид баян хүнд үнэхээр дургүй хэвээрээ л байна. Энэ нөгөө л СОЦИАЛИСТ сэтгэлгээ шүү дээ. Ямар сайндаа л Монголын толгой баячуудын баяжсан түүх гэсэн ном хэвлэгдээгүй, хэвлэгдэх ч үгүй байх. Хэрвээ хэвэлвэл муу энэ тэрээ гээд бөөн юм болох биз. Би дээр нэг нийтлэлэнцэр дээрээ бичиж байсан. Билл Гейтс эсвэл Араб өвөөгийн баяжсан түүх бидэнд хэрэггүй ээ бидэнд Монгол газар дээр, Монгол улсын эдийн засаг дээр, Монгол улсын хууль дүрэм дээр ажиллаад баяжсан хүний түүх хэрэгтэй гэж. Тэрнээс биш Араб өвөөгийн баяжсан түүх гэхээр Шаллах Баллах Маллах гэдэг газар Мал Шал Бул гэдэг хүн гээд эхэлдэг. Тэгээд ч тэдний эдийн засаг, хууль дүрэм, хөрш орон, газар нутгийн байршил гээд бүгд шаал ондоо. Тийм байхад яг тэр аргаар баяжина гэвэл ёстой мотоцикл унасан гаргүй хүн, эсвэл явган гүйж буй хөлгүй, таяггүй хүн гэдэгтэй л адилхан юм болно. Бид бол Монголчууд, Монгол газар шороон дээр, Монгол хүний толгойноос гарсан хууль дүрмээр амьдардаг Монгол хүн.

       Монголын сайхан жишээ гэвэл байна шүү дээ цаана чинь. Женко компани байна. Түүний барьсан Чингисийн хөшөөгөөр бид бахархаж гадаадынханд зургийг нь үзүүлж томордог. Бас Нарантуул хар зах байна. Хэдэн мянган хүн тэр зах дээр амьдарч, гэр бүлээ тэжээж байгаа билээ? Зөвхөн тэр захаас болж Микронууд хүртэл өөрсдийн гэсэн шугамтай болж хүн тээвэрлэх бололцоог олгож байгаа бол? Хэрвээ тэр зах үгүй байсан бол яах байсан бол? Зах дээр зогсоод юм зардаг хүмүүсийн амьдрал, тэр захаар орж гардаг хүмүүс яах байсан бол? Мөнгө гэдэг тийм л ач холбогдолтой зүйл. Жишээ нь та нар Монгол Газар компанийг бодолдоо. Монголдоо алтны магнат гэж яригддаг. Тэднийхийг би ил далд мэдээллээс харж байхад татвараа байнга цаг тухайд нь сайн төлдөг төдийгүй ухсан орд цооногийн нөхөн сэргээлтийг маш сайн хийдэг гэж байсан. Бид яагаад энэ хүмүүсээр бахархаж болохгүй гэж? Авилгалч луйварчин гэдэг нэрийг яагаад эдэнд зүүлгээд байгаа юм бэ? Та тийм цэвэрхэн амьтан уу? Авилгалч биш л юм бол хүүхдийнхээ цэцэрлэгийн багшид компот, набор барьж гүйхээ л болчихолдоо. Тэгээ л болоо бусуу? Тэгээд ч тэд бол хийсэн юмтай хийж чадсан хүмүүс. Харин талбайн урд орилоод зогсож байгаа, цагдаа магдаа зодож байгаа хүмүүс яг үнэндээ юу хийсэн хүмүүс вэ? Юу хийж чадсан хүмүүс вэ? Юмыг жоохон наанатай цаанатай харах хэрэгтэй юм шиг байгаа юм. Тэд юу хийсэн бэ? Юуг бий болгосон бэ? (7-н сарын 1) гэдгийг л харах хэрэгтэй юм шиг байгаа юм. 

Албан байгууллага хүн амьтны дунд лидэр гэдэг нь багийн удирдагч, багийг толгойлогч хүн байдаг бол улс нийгэмд баян хүн лидэр байдаг билээ.

           Сэдвээсээ нэлээд хадуурсан байж магадгүй. Гэхдээ өөрийнхөө төлөө хүн гэдэг бол аяндаа бусдадаа сайн юм хийж байгаа хүнийг л гэж хэлэх байх. Чингисийн цогцолборыг барихад Женко компани ард иргэдэд гоё байна тэднийг баярлуулъя л гэж лав хийгээгүй. Их мөнгө олох боломжтой, оруулсан мөнгөө түргэн хугацаанд нөхөөд ашиг олж эхлэнэ энэ тэр гэж тооцоо хийсэн учраас л тийм юманд хөрөнгө зарцуулсан байх гэж тааварлаж байна. Энэ бол заах зээл, эдийн засгийн ухаан, амьдрал шүү дээ. За тэнэг бацаан нь баахан солиорчихлоо. Энд хүрээд өндөрлөе.

                                             Та бүхнээсээ нэг асуулт асуумаар байна. 

Би бусдын төлөө гээд орилоод гүйгээд байгаа хүн яг үнэндээ юуны төлөө, хэний төлөө, юу хийсэн, юу хийдэг, яадаг хүмүүс гээч нь вэ? Арай тэд дэлхий дээр дахиж ирсэн Есүс, дахиж төрсөн Будда биш байгаа?

Үргэлжлүүлэх>>

Ёс суртахуун ба гуйланчлал

           Ёс суртахуун гээд л лаг лаг юм яриад байхын. Чи ёс суртахуунтай бай? Ингэж болохгүй. Чи бол Монголын хэл соёл шинжлэх ухааныг устгахад хувь нэмэр оруулж байгаа хүн гэж ирээд л. Би тийм лаг юм ярьж чадахгүй болохоор шууд шулуухнаар хэлчье. Ёс суртахуун гэхээр ядууч байсан бусдыг боддог, 7 хоног хоол идээгүй байсан ч гэсэн найзтайгаа хувааж иддэг байхыг хэлнэ гэнэ. Жишээ нь яаж бусдыг бодож байна вэ гэхээр сард 80-н цаасаар болгодог 5-н ам бүлтэй гэр бүл гэртээ нүүрс авч түлэх, эсвэл нөгөө юу билээ тэрийг нь түлдэг байх нь ёс суртахуунлаг бусдыг бодсон үйлдэл юм гэнээ. 7 хоног хоол идээгүй хэрнээ найзтайгаа хувааж иднэ гэдэг чинь одоо бас ёс суртахуун юм гэнэ шүү. Хүмүүс их лаг лаг юм ярьдаг хэрнээ яг ингэдэг хүн гэвэл хөлийн хуруу шиг цөөхөн. Ер нь байх ч үгүй дээ. Би лав 7 хоног битгий л хэл 1 өдөр хоол идээгүй бол хашааныхаа буланд зогсож байгаад ганцаараа гөвж орхино өлсөж үхэх гэж байхад юуны чинь МОРАЛЬ, ЁС СУРТАХУУН тийм биш гэж үү?

      

        Миний ойлголтоор ёс суртахуун бол шаал өөр зүйл мэт санагдана. Жишээлбэл: хүний хүнлэг, ёс суртахуунлаг, хувиа үл хичээсэн үйлдэл ямар үед илрэх вэ гээд бодоод үзье лдээ. Өдрийнхөө хоолоо бодоод өлөв долов хийгээд явж байгаа хүнээс яаж ч хичээгээд ёс суртахуун, харьцааны соёл, хүнлэг чанар гээч зүйлийг гаргаж чадахгүй. Учир нь хоолоо яаая дөө гээд стрессд орчихсон явж байгаа хүнийг чи жоохон соёлтой байгаач, бусдыгаа бод, улс эх орноо бод гэвэл ......... ингэж хэлэх нь ойлгомжтой. Тэгэхээр үүнээс харахад ёс суртахуун соёл гэдэг бол ядаж өдөртөө цадталаа идчихдэг, өмсөж зүүсэн нь хослол биш юмаа гэхэд мөр бүтэн тийм хүнээс л гарах эд. Тэрнээс биш хог түүж байгаа баагийтай соёл, ёс суртахуун яривал ARE U SERIOUS? гээд л ам таглана.  Ёс суртахуун соёлч байдал гэдэг бол миний хувьд ертөнцөөс тасархай эд л дээ. Амьтнаар бол тэнгэрийн амьтан юм уу даа. Хэн нэгэн хэлсэн байдаг шүү дээ. "Ёс суртахуун бол хүний өөртөө тавьсан шалгуураа гэж" философийн ухааны үүднээс үзвэл маргалдаад барагдашгүй асуулт юм гэнэ билээ. Би ямар тэрийг нь мэдэх биш. 

        Тэгвэл та нарын ярьж байгаагаар олон мянган хүний амийг авсан Чингис хаан чинь ёс суртахуунтай хүн үү? Ах ах гээд хүндлээд байдаг Оросууд чинь хэдэн мянган хүнийг зүгээр л алсан нь ёс суртахуунлаг үйлдэл үү?

Ингээд бодоод үзэхээр хаа хамаагүй ёс суртахуун яриад тэнэгтээд явбал ухаантай лаг харагдах гэсэн биш харин ч жоохон маанаг нөгөө орчноо мэдрээгүй гар гэдэг шиг санагдах нь байна шүү дээ. Тийм болохоор ядаж ёс суртахуун гэж юу гэдгийг яг ямар ойлголт ямар үед ярихаа мэдчихээд далдайвал яаж байна?

Одоо Чингисээ муулчихсан болохоор тэнэг бацаан, хужаа энээ тэрээ гэх нь байна шүү дээ та нар. Тэгээд энэ бас ёс суртахуунтай л үйлдэл байхалдаа. Лаг лаг тэнгэрийн амьтад шүү.

Үргэлжлүүлэх>>

Би нэг юм ярихгүй бол надаар дутаж мэднэ шүү

           Хүүхдүүд их айхтар юм яриад байна шүү цаана чинь. Монголд Амээриг, Орос, Гятад, Япаны агаа нар ирж баасаа хаях гээд байна гэсэн үү? Би арай буруу сонссым болуу? Өө туучий гэж Цөмийн чяцагаа хаях гээд байна гэснийг буруу сонсоод бөөн зодоон болгох гэж байна шд. Тэрүүгээр бөөн юм болж байна чи сонсов уу хүүхээ? 

    Та нар нөгөө Чорноовээл гэдэг газрын санаж байна уу? Орос ах нарын дэлвэрдэг цахилгаан сатанц. Тэнд чинь одоо ээмэр гэж байна шүү дээ таминь. Шөнө нь пооспорддог хүүхэн байдаг л гэнэ, 4-н толгойтой биеэ үнэлэгч хүүхэн байдаг л гэнэ тэр ч бүү хэл 15-н боожгойтой морь байдаг гэнэ шүү дээ хүүхээ. Ёстой аймшигтай. Тэр хүмүүсээ хурдан музейд хийгээсэй очиж нэг үзэх юмсан. Өө мартсанаас мал мэнд үү гэгчээр

           

   Тээр нэг жил айхтар дайн болжийжийлээ. Япанд Амээригууд бөмбөг дэлбэлээд. Тэнэгтээд байлдаа сагсан бөмбөг биш гээд байхад. Атом гэж хэлж амжаагүй байхад чи зүгээр дуугүй сонсоочээ. Юу юуны духанд хүрэлгүй сагсан бөмбөг тэгэж дэлбэрэхгүй гээд байхын. Мулга шдээ энэ дүлий Гомбо зүэр. Тэгээд одоо Япанд аймаар гэжийнэ шд. Япаны охидууд их майга байдаг шдээ тэр нь тэрэнтэй холбоотой гэнээ. Бодуул дэлбэрэхдээ Япан охидуудын салтаанд нь дэлбэрсийн байгааз цус гэж хэн мэдхэв ямар Япан мапан явж үзсэн ч биш. Бас тэр муу Амээригууд их муухай хүмүүс шиг байнаа. Ерөнхийлөгч гээд хүү нь хар. Тэр ер нь их ёозгүй ээ. Очиж очиж манайд чяцагаа асгана гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ таминь. 

      

    Энэ чинь нэг ёсондоо манай гэрт орж ирээд том өрөөний ширээн дээр бааж байгаатай юугаараа өөр юм. Яг ямархуу дүр зураг үзэгдэж байна вэ гэхээр.

          1 гэрт аав, ээж, хүү, охин, эмээ, өвөө нь байхад 4-н баян баачка орж ирэнгүүтээ манай том өрөөний ширээн дээр шууд чяцагаа асгаж байгаатай юугаараа өөр юм айн? Тэгсэн чинь өрхийн тэргүүн юу ч хэлэхгүй гялайлаа гээд сарвайсан хэдэн төгрөгийг нь авч байна гэнэ шүү. Тэгснээ тэгэж солиорч байна бид цаашдаа улам илүү их чяцага хадгалах савыг бий болгох болноо гэж солиорч байна шүү муу шаар чинь. Тэгсэн чинь хүү охин 2 нь уйлж байна гэнэ. Манай гэр ямар жорлон юм уу? Яагаад энэ хүмүүс манайд чяцагаа асгаж байгаан гэсэн чинь аав нь шууд хүүхдүүдээ боож унагаагаад аманд нь 70.000 төгрөг, дээрээс нь 1сая 500 мянган төгрөг хийж байна гэнэ шүү. Хүүхдүүд юу ч хэлж чадахгүй аваад уйлаад гараад гүйлээ. Нээх удалгүй эмээ, өвөө 2 босч ирээд. Аавыг загнаж гарлаа. Чи арай чдээ. Ямар ичгүүргүй хар хүүр вэ? Бид 2-ыг бодохоо байгээ чи. Ядаж энэ үр хүүхдүүдээ бод. Бид 2 бол яахав удахгүй үхээд өгөх хүмүүс. Чи энэ гэр орноо хар. Баруун талд уул ухаад хаячихсан 2 хүүхэд чинь тоглож яваад унаад үхвэл яах уу? Удахгүй өвөл боллоо. Бид 2 энэ өвлөөр бол тэсч амьд үлдэхгүй л боловуу. Угаартаад үхэх нь илт болсон урьд нь жил золтой л үхчээгүйг чи л болсон хойно мэдэж л байгаа байх. Би чамд нэг л юм хэлье хүү минь. Үр хүүхэд, эхнэр, ээж аавыгаа бодохгүй байж болноо хүү минь. Бодохгүй байсан ч бид чамайг үзэн ядаж чадахгүй. Чи бол өрхийн тэргүүн шүү дээ. Гэхдээ хүү минь мөнгө мөнгө гэж явсаар байгаад эцэст нь гэртээ чяцага асгуулж байгаа чинь юу вэ? Би хойд уулыг ухна гээд дайрахад чинь юу ч хэлээгүй. Урд талын голын бүх усыг зарна гэхэд чинь ч юу ч хэлээгүй. Ойр хавийнхаа бүх модыг огтолж түлнэ гэхэд чинь ч би юу ч хэлээгүй. Харин одоо бол тэвчихгүй нь. Чи бол хүн биш.  Чи бол амилсан чөтгөр. Чи удахгүй ойлгоноо. Үр хүүхэд чинь чамайг хэзээ ч уучлахгүй. Тэд өсч том болоод амилсан тийрэн чамайг алахдаа л ална гэж хэлээд эмээ өвөө 2-ын тамир нь тасраад унаад өгөв.

Эхнэр чичирч уурлаж зангирсан хоолойгоор: Чи яасан ханаж цадаж хахдаггүй хомхой толгойлсон муу новш вэ чи? Чи энэ гэрээс зайлаад өг. Чамайг байхгүйд болоод ирсийм чамайг байхгүй байсан ч би хэдэн хүүхдээ тэжээгээд явчих чадвартай. Чи энэ авдар дүүрэн мөнгө, алтаа аваад яв. Харин чи хойд уулыг бүтэн, урсаж байсан голыг минь устай, Ой модыг минь буцааж өгчихөөд иргэж ирэхгүйгээр ЗАЙЛ ЧИ МУУ АМИЛСАН ШУНАЛ МИНЬ...

Үргэлжлүүлэх>>

Би бусдаас илүү

       За яасан ээмэр лаг гарчиг өгчихөж үү? Угаасаа үнэн юм чинь яадгийн. Над шиг лаг, мундаг, бусдаас илүү болон хүсэгчид наашаа сууна уу. Бусад нь хол байгаарай угаасаа та нар над шиг болж чадахгүй шүү.

      Зиа ингээд манай лаг болохыг хүсэгчдийн клуб албан ёсоор үйл ажиллагаагаа нээж байна. Хамгийн түрүүнд бусдаас илүү гэдгээ ухамсарлах хэрэгтэй тийм байхын тулд бусдаас өөрийгөө илүү гэсэн ойлголт авах хэрэгтэй. Урд талын өгүүлбэр жоохон утгагүй байгааз? (Гэхдээ зүгээрээ би угаасаа илүү юм чинь. Ойлгохгүй байгаа бол чи энэ клубт тэнцэхгүй гэсэн үг) Жишээ нь бусдын хийж байгаа юмыг бүү таал. Яагаад гэхээр бусдын хийж байгаа юмыг таалчихвал чи тэдэнтэй нэг зэрэг болчихно шүү дээ. Тэгэхээр шууд хэл. Чи яасан тэнэг юм хийдгийн? Наадах чинь тэгээд амжилт олох уу? Чи лав эргүү байхаа гээд олны нүдэнд шууд хэл. 

Тэгэнгүүт тэр хүн чинь олноос ичээд: Юу нь болохоо байчаав? гэнэ. 

Тэгэхээр нь лаг хүн шиг цээжээ пөмбийлгөөд том дуугаар муухай харахаа мартаваа бас хөлөө солибиж зогсож байгаад: Өөрөө олж мэд. Чи ийм хичээл зүтгэлгүй байж яаж ийм юмыг төгс төгөлдөр хийх юм. Гээд хэлчихсэн байхад мммм үнэн тасарцан ухаантай гар байна даа гэж эргэн тойронд чинь байгаа хүмүүс хэлнэ бодно яваандаа чамайг шүтээд жорлонгийхоо хананд зургийг чинь хүртэл хадна шүү дээ. Тэр хэмжээгээр чи бусдаас илүү ч болно илүү байгаа гэсэн КАЙФ ч авна шүү дээ. 

    Дараагийн дүрэм. Бусадтай юм ярихдаа байнга афоризм хэрэглэнэ. Бас асуултыг асуултаар хариулна. Жишээ нь чи яаж ийм лаг болоов? 

Гэж хэрэгт дуртай хүүрнүүд чинь бас асуудым шүү. Тэхээр нь хан мхм гэж хоолойгоод засаад өндөр дуугаар: Чи лаг байхын төлөө юу хийсийн? гээд асуучихна. Энэ бол хамгийн зөв оновчтой хариулт шүү дээ. Тэгээд гялс арилаад өгөхгүй бол цаад дурак чинь өшөө илүү юм асуугаад нүүр ам улайлгаад унана. Иймэрхүү юмнуудаас хол явах хэрэгтэй. Хэл ам сугалчих гээд байдаг хачин шаарнууд байгаа юм. Ерөнхийдөө юм ярих гээд ирвэл шууд би ажилтай гээд арилаад өгөх (ингээд хэлэхээр их л эрэлт хэрэгцээтэй хүн байна даа гээд чиний рейтинг нэмэгдэнэ) бол хамгийн энгийн бөгөөд хялбар арга.

      Дараагийн дараагийн дүрэм. Ерөнхийдөө бусдаас илүү байхад яах хэрэгтэйг ойлгож байгаа байх хэмээн би сэтгэл дотроо гэгэлзүүлэн хөөрхөн алга нүдээрээ тэнгэр ширтэнэ гээд элийрээд байхгүй юу. Тэр хөөрхөн нүд нь ч хаашаан нүдгүй надын л мөрөөдөл шүү дээ. Дараагийн дараагийн дүрэм бол их сайхан. Ажил дээрээ яг л ажлаа хийж байгаа хүн шиг суух хэрэгтэй. Хүн юм асуух гээд ирвэл утсаа аваад л Өө за сайн уу? Юу байна хө? Ажил төрөл хэр вэ? Бас л миний тусламж хэрэгтэй болоо юу гээд чанга дуугаар бусдад сонсогдохуйц хэлчихсэн байхад бас л рейтинг өснө дөө. Аяндаа бүх хүн чамаас тусламж гуйх гэж очно шүү дээ. Жишээ нь: Манай найз архи уугаад яах вэ? Авгай ойрд нэг л жигтэй. Дотуур хувцсаа өдөр болгон угаадаг боллоо энэ юуных вэ? Нөгөө Билл Гейтс чинь баадаг гэсэн тэ? Би тийм баян хүн бас арай ч бааж баляртдаггүй байх гэж бодсон гэж мэгээл тэгснээ би эртээд аптек орсон чинь шалан дээр нь хальтраад яахаа мэдэхгүй унасан. Та байсан бол унахгүй байсан байх тэ? гээд л хэрэгтэй хэрэггүй юм асууна бас гуйна. Тэр болгонд нэг л юм хэлэх хэрэгтэй. Ном, сэтгүүл сайн уншиж, интернэт сайн ухах хэрэгтэй шүү. Энэ дэлхий гээч чинь мэдээллээр хахаж байна хүссэн юм болгоноо олоод авах хялбар болсон гээд л хэлээд туучих. Тэгсэн байхад ертөнцийн талаар агуу мэдлэгтэй нээрээ л надаас илүү юмдаа гээд бодчихно.

   Дараагийн дараагийн дараачийн дүрэм. Одоо бол та бусдаас өөрийгөө илүү гэдгээ мэдэрчихсэн байгаа байх. Яг л ийм мэдрэмж төрж эхэлдэг юм. Аяндаа бүр над шиг болно. Хүн юм ярихаар аан, оон гээд анзаарсан шинжгүй. Яагаад гэвэл бусдын яриа шал тэнэг буюу ухаан муутай байдаг болохоор. Над шиг тэнгэрийн амьтны бол чихний хажуугаар нь л зөрнө шүү дээ. Бүүр сүүлдээ бусдаас илүү гэдгээ мэдрээд эхлэхээр бусдын хийж байгаа юм огт таалагдахаа болино. Жишээ нь хүүхдийн чинь хоол идэж байгаа, ээж аавын чинь унтаж байгаа, эхнэрийн чинь хоол хийж байгаа. Гэхдээ чи босч очоод хүүхдээ хооллоод, хоолоо хийгээд унавал доошоо орж байгаа хэрэг шүү. Тийм болохоор буйдан дээрээ суугаад зурагтныхаа удирдлагыг атгангаа эхнээр чи наад хоолоо амттайхан шиг хийгээч, наад хүүхэд чинь яаж хоолоо идээд байгаан бэ? ямар марольгүй юм гээд хэлнэ. Гэхдээ нэг юм анхааруулахад гэрт чинь хүн байхад шүү дээ. 3-уулханаа байж тэгэх юм бол хоолгүй хоцрох учраас амттай байна гээд идчихнэ. 

Энэ мэтээр бусдаас илүү болгоноо манай хөлүб бол ёстой лаг шүү. Миний хэлсэн дүрэм, дараагийн дүрэм, дараагийн дараагийн дүрэм, дараагийн дараагийн дараачийн дүрэм зэргийг сайн баримтлаад сурчихсан байхад манай хөлүб таньд үнэгүй үйлчлэх болно.

Жич: Зөвхөн лаг хүмүүс байх хэрэгтэй бөгөөд тэр хүмүүс лаг учраас юу ч хийж бүтээгээгүй бүтээхгүй хүмүүс байх хэрэгтэй. Бусаддаа боломж олгылдоо тийм ээ ЛАГУУДАА...

Үргэлжлүүлэх>>

Би цэрэгт явахыг хүсэхгүй байна...

          Та нар намайг эх орноосоо урвагч зайл яв жов энэ тэр гэж солиорч магадгүй. Гэхдээ би цэрэгт яваад яг үнэндээ юу хийхээ ойлгохгүй байна. Тэнд очоод хэн нэгэнд зодуулах тэрийг зарим нь амьдрал үзнэ гэж ярьдаг. Ээж ааваасаа хол байж үзнэ тэгэхээр том эр хүн болдог юм ч гэж ярьдаг. Би жоохноосоо хол байсан болохоор надад тэрийг үзээд байх шаардлага алга. Хүн амьтанд зодуулах тал дээр бол хүн хэлээрээ мал хөлөөрөө гэдэг болохоор яриад ойлголцоод яваад болоод л байна. Арай л нөгөө гүндүүгүй эсвэл жинхэнэ Монгол эрийн дүрд тоглогчтой таарчихгүй бол. Би цэрэгт явахгүй гэхээр айж байгаадаа ч биш тэрэнд яваад хүн амьтанд зодуулахаас ч айсангүй. Амьдрал үзье гэж бодоогүй дээ ч тэгсэнгүй. Зүгээр л юу хийхээ мэдэхгүй болоол тэр...

            

           Яг үнэндээ цэргийн алба үнэгүй гэж ярьдаг. Гэтэл тэнд татвар төлөгч буюу бидний, миний, чиний, ээж, аав, эмээ, өвөө гээд л таньдаг мэддэг хүмүүсийн мөнгийг зуслаж суудаг. Би энд нэг асуудал сөхөх гэсэн юм. Монголд ЦЭРЭГ ТАТЛАГА ЦЭРГИЙН АЛБА ХЭРЭГТЭЙ ЮУ? 

            

          Дээрх асуултын талаар хэдэн юм бодоод үзээрэй. Яг үнэндээ Монгол 2 улстай хиллэдэг. Тэр нь 2 их гүрэн. Тэр 2-оос өөрсдийгөө хамгаалж цэргийн алба байлгаж байгаа гэвэл гудамжны нохой хүртэл сонсоод татаж унаад элэг нь хөшсөнөөс болж мажийна. Бодвол цэргийн том дарга нарын найзууд 76 эсвэл удирдах албанд байгаа болохоор тэд нарыг тэжээхийн тулд эргүү эргүү хууль зохиогоод байж магадгүй. Угаасаа тэнэг хууль гаргадгаараа алдартай шүү дээ манай 76.

          Зиа энэ ч яахав. Чальчих явцад гарсан дайраад өнгөрөх айл гэж ойлгоод өнгөрөе. Гол яриандаа ороё. Үнэгүй гэдэг нэртэй (яг үнэндээ асар их мөнгө дэмий зарлагаддаг газар) тэр газар очоод юу хийх нь ойлгомжгүй. Бодвол өглөө болгон гүйнэ, хүн амьтанд зодуулна, бүрээн дуугаар сэрнэ. Тэрийг амьдрал гэдэг юм бол насаараа зодуулж, өглөө болгон гүйгээд, бүрээн дуугаар сэрнэ гэсэн үгүү? Энийг амьдрал гэдэг юм үхээ хайчий зүгээр. Ийм утгагүй амьдралаар яахын мөн үү?

               Би нэг эргүү тооцоонцор гаргасан лдаа. Тэрэн дээр юу гэж байхын гэхээр. Нэг цэрэг жишээ нь би. Өдөрт 3 хоол иднээ. Тэр хоол нь шар будаа, ус, 5-н цул байсан ч гэсэн 500 төгрөгний өртөгтэй гэж бодоё. Тэгэхээр би өдөрт 1500 төгрөгөөр хоол идэж байна. Таны татвар төлсөн мөнгөнөөс чинь... Зиа тэгээд 4-н улиралын хувцас гээч юмыг би Хятад хулхи даавуугаар оёулаад 50000 гэж бодоё. Зах зээлийн үнээр бодвол миний математикийн ухаан хүрэхгүй учраас ойролцоогоор нь авчий за. За тэгээд тог, ус энэ тэрийг бол хасчихая. Бодвол ахынх нь толгой байтугай тархи ч хүрэхгүй. Зиа тэгэхээр би 1500*365=547500 хоолны мөнгө дээр нь 50000 = 597500 мөнгө бүтэн жилийн турш иддэг байх нь ая яа яа. Ямар их мөнгө вэ? Нэг муу нус бацааныг хооллож хувцастай байлгахын төлөө 600 орчим мянган төгрөг. Бидний татвар төлсөн мөнгө явж байна. Тэгэхээр хэдэн цэрэг байгаа бол? Бодоод үзвэл Н.Энхбаярын идсэн мөнгөнөөс ч илүү их мөнгө гарна. Тэгэхээр Энхбаяр бас гайгүй сайн хүн ч юм уу тэ? Бид тэр муу хэдэн нусыг хооллож хувцаслах гэж татвар төлөөд байгаа юм уу? Бидний татвар төлсөн мөнгөөр эргүүнүүд буу сум авч байна. Тэгснээс арай өөр хүнд хэрэгтэй юм хийвэл яаж байна? Тэр их мөнгөөр... Би ингэж бодохоор цэрэгт явж бүтэн нэг жил алдаад дээр нь бүх хүний татвар төлсөн мөнгөнөөс хомслох хэрэг байна уу гүй юу? Татвар төлсөн мөнгөнөөс гэдгийг би шууууууд хулгай гэж ойлгож байна. Тэгэхээр улсаа хамгаалж байгаа нэртэй хулгай хийж байнаа гэсэн үг бусуу? 

Заза мэдэхгүй юм. Надад ийм эргүү бодол орж ирсийн. Тэгээд л шооол мулга санагдаад сарааччихлаа... Яах хэрэгтэй юм болдоо гөөхий гэж... Тэр цэрэгт явж байсан 1 жилийн хугацаанд юу юу хийж болох бол? Жил болгон 1 цэрэгт өгч буй тэр их мөнгийг өөр юманд зарцуулвал яах бол? Бодвол улсаа бас хамгаалах хэрэг байдаг л байхдаа. Харь гаригийнхнаас ч юм уу тэ? Эсвэл ард иргэдээ дарлах хэрэг гарах ч юм уу... Мэдэхгүй мэдэхгүй...

Үргэлжлүүлэх>>

Улаанбаатараас Утаанбаатар эсвэл Азийн хар баатар

           Ойрын үед Фейсбүүк гээч зүйлд эзэмдүүлчихээд түүнээс салж блогтоо сараачих завыг огт гаргасангүй. Сүүлийн үед залуус нийгмийн сайн сайхан, байгаль орчныхоо төлөө их л санаа зовдог болсон нь харагдаж байна. Фейсбүүкээр хүмүүстэй санал бодлоо хуваалцах зэргээс нэлээн олон санааг оллоо. Манайхан их гоё гоё санаа гаргаж байсан. Гэхдээ ажил болгох тал дээр жоохон маруухан гэдэг нь харагдах шиг болсон. Миний бодлоор ярьсан шигээ ажил болгоно гэж бол ОГТ байхгүй. Угаасаа харсан охин болгоныхоо араас навсганаад гүйдэггүйтэй адил. Тэгэхээр тойм хэдийг нь аваад нэг ёсондоо хэрэгжүүлж болох санааг нь хэрэгжүүлэх гээд улайран тэмцэх хэрэгтэй юмуу даа.  Тэгэхээр залуусдаа хандаад хэлэхэд АМЖИЛТ яг энэ чигээрээ урагшааааааа. Зарим нэг нь улс төр ярих их дуртай юм байна лээ. Тэр хүмүүст сурдаг насан дээр үхсэн хатсаных нь улс төр. Тэгэж байж шар хаданд хэвтэх гэж байгаан.

          Яг одоо гарчиг руугаа чиглэе гэж бодож байна. Зун болоод гадаа халуун их  утаа униаргүй сайхан байгаа ч гэсэн өвөл гээч хараал идмэрийг яалтай нь билээ? Би уг нь өвөлд дуртай байсан. Цасан дээр гишгэхэд шаржигнах дуу, зөөлөн хаялах цас, гулгаж тоглох мөсөн талбай гээд л. Гэтэл одоо бол би дургүй, үзэн яддаг. Үнэртэй ус цацсан ч үнэртэх угаар, гэрт орж ирээд үнэртэх угаар, гадуур явсан ч үнэртэх угаар, хувцсаа угаагаад байхад хүртэл үнэртэх угаар, хажуудаа яваа хүнийг харж чадахгүйн зовлон гээд л уурлаж бухимдаж уйлмаар шүү. Өвөл гэхээр цас биш шууд утаа тархинд орж ирдэг болсон нь ямар их харамсалтай вэ? Миний бодлоор утааг арилгах гарц бол ГАЗ буюу байгалийн хий. Гэтэл манай хэдэн мал малладаг малтайгааа таарсан малнууд юу гэлээ нүүрснээс бензин гаргаж авна гэсэн үү? Дуракууд. Хэзээ тийм юм байсын? Наад үг чинь яг л шээснээс бензин гаргаж авна гэдэгтэй ижилхэн сонсогддог за. Бас юу гэлээ утааны байцаагч гэсэн үү? Тэр байцаагч юу хийхүү? Танайх утаа их гаргалаа гээд торгох уу? Утаа бага гаргадаг гээд нөгөө хачин юмыг нь түлэх үү? Яг үнэндээ газ шатахаараа ус, хүчилтөрөгч гэж шатдаг. Энд хортой юм нэг ч байхгүй. Харин тэр хачин түлээд байдаг юм нь шатахдаа CO2 гаргаж л байгаа. Тэгээд бодоод байхад энэ төрийн том бандиуд юу хийгээд байнаа? Мөнгө өшөө идмээр байгаан байхдаа? Утааг арилгачаад дараа нь идэх юм зөндөө олдоно шдээ. Бүх айлыг газжуулаад, ширмэн тогоон дээр биш газан пилеткэн дээр хоолоо хийдэг болгочуул Монголын бүх ард түмэн идээд идээд цаддаггүй 15-н толгойтой атгаалзан хар мангаснууд та нарт ОЮУ ТОЛГОЙНХОО хувьцааг ч өгөхөд бэлэн байгаа. Тийм болохоор идэх юм алга болчихвы гэж битгий ай. Та нар угаасаа шал тэнэг юм зохиогоод идээд байж чаддаг хүмүүс. Нэг л юм гуйя. Өвөл цагаан цасаар байлдмаар байна. Угаартай хар цасаар биш цав цагаан цасаар...

Үргэлжлүүлэх>>

Номын дэлгүүр

       Сайн байцгаана уу? Манайхан өнөөдөр номын дэлгүүрээр ороод гарцгаая. Зөндөө олон доё доё ном ирсэн байна гэсэн.

      Номын дэлгүүр их гоё юм байна гэдгийг орж үзээд мэдлээ. Тэр номны хавтаснууд бас номын дэлгүүрт байгаа хүмүүс. Ер нь бол улс орон хөгжиж байгаа нь номын сан, номын дэлгүүрээс харагддаг гэж хаа нэгтээгээс гарчиглаж байсан юм байна. Яагаад гэдгийг нь бодоод үзэхээр өлсгөлөн нэг баачкад очоод Ардчилсан нам чинь иймээ, тэр Ху нам чинь бас тийм, харин энэ макро эдийн засаг гээч чинь улс орны хэмжээнд яригддаг зүйл гэж яривал тэр хүн: Ху эсвэл Ардчилсан нам чинь хоол өгөхүү л гэж асуух болохоос энэ 2 төрд гарснаараа юу болохыг бодохгүй. Тэгэхээр хүмүүс наад захын хэрэгцээ буюу хооллож, өмсөж зүүх хэрэгцээгээ хангасны дараа л сая нэг оюун ухаан руу чиглэдэг гэсэн утгагай юмуу даа. Тэгэхээр номын санд хэр их хүн байгааг харахад бол манайх нэлээн өндөр хөгжилтэй буюу хүмүүс нь цатгалдаад оюундаа юм их хийхийг зоридог болчихож. Энэ бол маш сайн хэрэг. 

               

      Харин нэг л асуудал байна. Тэнд орохоход үүднээсээ эхлээд Баяжих ухаан, Ухаантай болох ухаан, Тэнэг болох ухаан, Хайрлах ухаан, Зодох ухаан, Хоол хийх ухаан, Эрүүл амьдрах ухаан, Ерөнхийлөгч болох ухаан, УИХ гишүүн болох ухаан гээд л ямар нэг лаг болох ухааны номнууд 100 тутмын 60-д нь байна гэхэд болно. Үнэхээр тэгээд ном уншаад баяжчихдаг бол ном зохиогчид нь яагаад Билл Гейтс шиг эсвэл Эйнштэйн шиг бүүр эсвэл Гитлер шиг биш байгаан? 

     Яг үнэндээ бол би ингэх ухаан тэгэх ухааны номонд маш дургүй. Зохиогчид нь тийм ухаантай баян байгаа нь хаа байнаа айн? Тэгээд бас ном уншигчид ч гэсэн нэг тиймэрхүү болчихож. Бидний бэлэнчлэх сэтгэлгээн дээр цаад хэд чинь ажиллаад хөлжөөд байна шүү дээ нөхдөө. Мак Дональдын эзэн яаж байжсан шиг дахиж хэзээ ч тийм тохиол гарахгүй. Яагаад гэхээр Мак Дональдын үе нэг өөр одоо үе нэг өөр. Бас тэр үед Мак Дональдын эргэн тойронд байгаа хүмүүс бас өөр. Бүүр өөр нэг юм нь таны оюун ухаан чинь яг Мак Дональдынх шиг ажиллахгүйд л байгаа. (Гэхдээ энэ тэнэг гэсэн үг биш. Ердөө л нэг урссан урсгал усанд дахиж хэзээ ч зогсож чадахгүйтэй адил) Тийм учраас баяжих ухааны ном энэ тэрийг зөвөлгөө болгож уншина уу гэхээс яг тэр аргаар баяжих гээд явбал алтаар өндөглөдөг тахиаг сүргээр нь барихтай ижил байх болов уу. Гэхдээ тэр үед тохиолдсон шиг аз эз, тэр хүнд тохиолдсон шиг зүйл таньд тохиолдохгүй учраас тэрийг уншиж хайран цагаа үрээд дэмий байх гэж бодож байна. Гэхдээ унших үгүй нь таны л дур. Харин тэр бүхнийг уншиж хайран цагаа үрж, мөрөөдөж хэвтэхээр гараад нэг дэлгүүрт хэдэн ордог, гардаг хүмүүс юу юуг их худалдаж авдаг, энийг нь хаана үйлдвэрлээд оруулж ирж болох уу, оруулж ирэхэд юу юу хэрэгтэй гэх мэтчилэн зүйл бодоод явж байвал арай л дээр. Бас нэг ийм юм байнаа. Бидэнд тэр хаа байсан Билл Гейтсийн баяжсан түүх бол сонин биш. Яагаад гэхээр тэр чинь Европ буюу Өрнийн сэтгэлгээтэй хүн. Харин бидэнд Азид баяжсан хүн буюу Дорнын сэтгэлгээтэй хүний л баяжсан түүх хэрэгтэй. Учир нь бид Азиуд болохоос Европчууд биш. Ер нь бол Женкогийн баяжсан түүх хэрэгтэй байна гэхүүдээ. Тэрнээс биш нэг Араб өвгөний түүх бол падлий ч алга. Бид ямар Арабд байгаа биш. Нэмээд нэг юм хэлэхэд ном худалдаж авах гэж байгаа бол оршил дүгнэлтийг нь уншаад авч байвал зүгээр мэт санагддаг. Болвол дунд хэсгийх нь хэдэн хуудсыг уншчихгүй юу...

     Томас Фрийдманы Дэлхий бөөрөнхий биш
     Tomas Friedman - World is Flat                                энэ номыг уншаад үзэхэд илүүдэхгүй байх

Үргэлжлүүлэх>>

Аз жаргалын эрэлд

            Аз жаргал гэж яг, чухам, үнэхээр юуг хэлдэг юм бол? Би яг одоо аз жаргалтай байна гэж хэлж байгаа хүмүүсийг зөндөө сонссон. Гэхдээ яг ямар үед аз жаргалтай байдаг юм бол? Яг аз жаргал гэж юу вэ? Би энэ талаар судлаж үзэхээр шийдсэн лдээ. Тэгээд хүмүүсээс аз жаргал гэж юу вэ гэсэн асуултыг тавьсан. Маш олон бүр маш олон хүн ХАЙР гэж хэлж байсан.

           Тэгэхээр одоохондоо АЗ ЖАРГАЛ БОЛ ХАЙР гэсэн үг таарч байна гэж ойлголоо. Тэгвэл энэ аз жаргалыг бүтээгч, аз жаргалтай байлгагч хайр гэж чухам юу вэ? Хайр гэхээр хэт том сэдэв хөндөгдөх юм шиг санагдаад байна. Яагаад гэхээр хайр бол их олон сортын жимс л гэсэн үг. Яг л Хятад алим, Грек алим, Англи алим, Монгол алим гэдэг шиг. Тийм учраас би шууд харь гаригийн алим буюу эр эмийн хайрыг сонгохоор шийдлээ. Эр эмийн хайр буюу үерхэл, нөхөрлөл, бэлгийн амьдрал, хамтын амьдрал гэх мэт бас л асар том сэдэв. Ерөнхийдөө хайр, аз жаргал бол философийн том судлагдахуун төдийгүй одоог хүртэл хариу нь гараагүй бодлого хэвээрээ. Би зүгээр л энэ хариу нь гардаггүй бодлогыг жоохон ч гэсэн өөрийнхөө үүднээс тайлбарлаж хариуг нь гаргахыг хичээж байна л даа. Тийм болохоор дараах зүйлийг уншаад тунгааж үзнэ үү. Таньтай санал нийлж эсвэл зөрөлдөж магадгүй хэрвээ тийм юм байвал.....

          Аз жаргал бол хайр гэж нэгэнт хэлсэн болохоор энэ талаараа ярилцая. Аз жаргалтай байх маш олон зүйл байдаг. Жишээ нь: өөрийн гэсэн хоббитой тэрийгээ хийх түүндээ цаг зав биеэ зориулах нөгөөтэйгүүр хэсэгхэн хугацааны аз жаргал байнаа тэр бол мансууруулах бодис, мансууруулах ундаа, секс, тоглоом гэх мэт. Гэхдээ хэсэгхэн хугацааны аз жаргал гэдэг бол аз жаргал биш гэж ойлгож байна. Яагаад гэвэл хэсэгхэн буюу 20-хон минутын аз жаргалын төлөө амьдрал хэрхэн өөрчлөгдөж юу болохыг таахын аргагүй учраас удаан хугацааных нь буюу жинхэнэ аз жаргалыг сонгосон нь дээр гэж бодож байна. Тэр бол цаашдаа ч аз жаргалтай байна гэсэн үг юм уу даа. Би дээр 20-хон минутын аз жаргалын төлөө амьдралаа өөрчилж магадгүй гэж хэлсэн. Яг тэр үгийг зүгээр бодоод үзээрэй гэж хэлмээр байна. Үйл процессийг нь яривал өнөөдөр дуусахгүй юм болох учраас таны мэргэн ухаанд үлдээе.

            Хайрлаж хайрлуулах талаар би юу ч мэдэхгүй. Яагаад гэвэл яг яавал хайрлаж байгаа яг яавал хайрлуулж байгааг мэдэхгүй учраас л тэр. Хайрлаж байна гэж бодоод байсан чинь тэр хүний хувьд хайр биш зовлон байсан бол яана? Жишээ нь аймаар хартай залуу эхнэрээ байнга хайрлаж байгаа нь энэ гээд хардаад байдаг. Тэгвэл энэ аз жаргал болж чадах уу? Гэхдээ хардуулаад аз жаргалтай хүн байдаг байж болох л юм. Яагаад гэвэл хүн бүхэн өөр учраас л тэр. Би сүүлийн үед нэг юмыг их гайхдаг болсон. Хүмүүс яагаад хайртай, хайргүй гэж ярьдаг юм бол? Хайргүйгээ яаж мэддэг юм бол? Бас хайртайгаа. Би бодохдоо хайртай гэхээр хамт байгаал баймаар эсвэл тэр хүнтэй л хамт байвал бүх юм болох юм шиг санагдах юм болов уу? Хайргүй болно гэхээр тэр хүн байхгүй л бол бүх юм болох юм шиг санагдах гэж ойлгож болох уу? Тэгвэл хайрлах процесс яг юу байхав? Нэг ёсондоо эхлэл, өрнөл, төгсгөлийн үйл явц? Миний бодлоор харах, танилцах, хамт байх, үнсэх, тэврэх, секс гэж ойлгож байна. Эр эм 2-ын хийж болох хамгийн нандин, хамгийн төгсгөлийн үйл явц гэж ойлгож байна. Харин аз жаргал бол сексийн дараах хамгийн сүүлийн үйл явц гэж бодож байна. Тэр хүнтэйгээ хамт байхдаа аз жаргалтай буюу эерэг энергээр дүүрэн байх. Энийг л аз жаргал гэх юм болов уу? Гэхдээ аз жаргал бол гэр бүл, амраг садан гээд тус тусдаа тэгээд ч энэ талаар ярьж бичвэл нас минь гүйцэхгүй байх. 

Аз жаргал гэж юу вэ найзуудаа?

Дүгнэлт: Аз жаргал бол хайр гэсэн үгэндээ бат зогсмоор байна. Хайрыг аз жаргалгүйгээр аз жаргалыг хайргүйгээр төсөөлөхийн аргагүй бас боломж ч байхгүй. Бүхнийг бүгдийг хайраар, аз жаргалтай байх үүднээс нь харцгаая. Яг одоо байгаа бүх юмандаа сэтгэл хангалуун байж чадвал аз жаргал илүү ойрхон байна хэмээн ойлгож байна. Тийм учраас аз жаргалтай гэрэлт ирээдүйн өөд хамтдаа яг одооноос эхлээд алхан орцгооё.

                                                  Таньд аз жаргалтай хайрыг хүсье.

Үргэлжлүүлэх>>

Такси ба Микро

         Бидний өдөр тутмын унаа, сургууль, хичээл ажилдаа, шоудахдаа хэрэглэдэг зүйл бол мэдээж такси, микро 2 минь. Тэдэнгүйгээр Монголд хаа хүрч хэнд зодуулж үхэхээ бол огт төсөөлөхийн аргагүй. За энэ ч яахав. Сайн зодолддог Ким Ду Хан байвал болчихно. 

         Манай энэ 2-т асар том дутагдал байнаа. Нэгэнд нь суувал их мөнгө төлж нэг л хүний шивэр, хулмас, өмхий самхайг үнэртэнэ. Харин нөгөөхд нь суувал бага мөнгө төлж олон хүний шивэр, хулмас, өмхий самхайг үнэртэнэ. Тэгээд бодоод үзэхээр нээх ялгаа байхгүй юм шигээ. Тэртээ тэргүй ой гутаж бууж ирнэ. Гэхдээ үнэрний хэмжээ, бас мөнгөний хэмжээнд бол асар их ялгаа байнаа.

          

         Би энэ микроны кондукторуудад хэлмээр байдгийн. Хамаа шүдээ угаачих тэгэхүү гэж. Ер нь яагаад шүдээ угаадаггүй шаарнууд вэ? Тэр олон хүнийг өмхийрүүлэх гэж кондуктор хийдгиймүү? Шүдээ угаах дургүйн бол бохь зажлалдаа. 50 л төгрөг шд. Хараал ид гэж. Ойрхон суухаар юу юу үнэртээд байгаан бэ? Гүндүүгүй эрийн үнэр ёоо DAMN. Шүдээ угаахад бүтэн өдөр шаардахгүйшдээ хамуудаа. Ядаж өглөө оо идээд гарч байвал үнэртэх нь арай бага биздээ. Өглөөгүүр сууж байгаа хүмүүс ядаж өмхий үнэртэхгүй байг лдээ тэ? Өдөр сууж байгаа хүмүүс бол дүүрч үнэртэг тэд нар. Харьцаа, хувцас хунар, ариун цэвэр гэж яривал намайг энэ солиорчихжээ гэж бодох байх. Шүдээ угаахгүй хүмүүстэй энэ талаар яривал цэцэрлэгийн бацаантай философи ярьж байна л гэсэн үг. За микроныхныгоо энд ингээд өндөрлөе. Гэхдээ бүгд тийм бол биш лдээ. нийтлэг л тийм байдаг.

         Одоо такси руу дайрнаа. Жолоочоо машинаа угаачих тэгэхүү гээл эхлэнэ шүү дээ. Таксинд суугаад буухаар нэг л үнэн юм хэлий. Бөгсөн хэсэг хар болоод буудаг. Би таксинд сууж байгаа болохоос ямар бөгсөөрөө газар чирүүлж байгаа биш дээ тийм биздээ? За тэгээд таксинд суухаар гоё шүү дээ. Гэхдээ микрог бодвол давуу талтай. Цонх нь онгойдог бас нэг л хүний үнэр учраас цонх онгойлгочиход гайгүй. Эсвэл май ах гээд бохь өгчихнө. Харин цонх онгойдоггүй бол жинхэнэ асуудал тэр дээ. Бүтэж үхсэн л гэж өөрийгөө төсөөлөх хэрэгтэй. Тэгээд аль болох агаар бага өмхөж амьсгалах хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол над шиг үнэр авдаггүй хүн бол огиулаад бөөн юм болно. Таксины жолооч өөрөөсөө ичнэ шүү дээ. Би эртээд нэг таксинд суулаалдаа. Тэгээд дотор нь орсон чинь юу вэ? Хогоо машин дотроо асгацымуу хаашаан эсвэл хогийн машин. Жолооч нь гэсэн чинь юу вэ? траншейны баагий сууж байдгийн. Тэгэхээр нь худлаа утсаа дугаргаад яанаа уучлаарай ахаа гэртээ юмаа орхичиж гээд буулаа шд. Яг тэр үед ингэж бодогдсон лдоо. Энэ машинд суувал 5-н минутын дараа ухаан алдаад 10-н минутын дараа сэхээнд хэвтэж байх нь гэж. Ёстой аймшигтай нэг юмны үйлчлүүлэгч болсны төлөө сэхээнд байна гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ таминь ээ.

        За энд хүрээд өндөрлөе. Тэгэхгүй бол улам заваарах юм шиг байна. Тэр сүүлийн таксины үнэр одоо болтол хамарнаас үнэртээд байна золиг гэж. 

Би энүүгээр юуг хэлэх гээд байна вэ гэвэл такси баазтай л болы тэгэхүү? Тэгээд такси баазын машинаас өөр машин халтуур хийх хориотой хэрвээ хийсэн тохиолдолд машиныг нь журамлах хүртэл арга хэмжээ авдаг байвал ямарав? Микрог зогсоо энэ тэр гэхгүй ээ. Гол нь цэвэрхэн хүн тээвэрлэхэд боломжтойг нь явуулж байвал ямарав? Баасан машиныг нь янзлахгүй бол явуулахгүй гэх мэтээр хандвал ямар вэ? Хэрвээ тэгэхгүй бол микро, таксинд суух болгондоо л стрессдэж байна шд. Энэ өмхий такси, микро этрээр нийтийн тээврийн албаны даргыг өдөржин суулгаад явуулах юмсан.

Үргэлжлүүлэх>>